Regengordijnen zwiepen door de straten. Drijfnat Mumbai wordt wakker geschud door hevige rukwinden. Kwart over tien – de stalhouders kijken slaperig in het rond. Staan wat te prutsen met dozen en verkoopwaar. Anderen zijn nog druk in de weer met plastic zeil. ‘First customer, good price’ mompelen ze zonder veel geloof. Verwonderd en licht mokkend kijken ze met een oog naar de donkere lucht. De moesson is al lang gepasseerd, maar de Arabische zee heeft haar eigen wil en drijft cycloon Phyan richting Mumbai.

India Today sloeg gisteren al groot alarm: ‘Mumbai rains threaten India’s chance to redeem themselves’. Want na zeven maal verlies zou het tijd worden voor eerherstel door het Indiaas cricketteam. En die kans was vanavond tegen de ijzersterke ‘kangaroos’ (Australie). Maar Phyan dreigt roet in het eten te gooien, want met de zware regenval en windstoten kan in Mumbai niet worden gespeeld, klaagt India Today.

De beelden van vegende mannen op een overstroomd sportveld contrasteren sterk met de beelden een kanaal verder van een alarmerende CNN IBN verslaggever in de regen op Mumbai Marine Drive. ‘Gusty winds likely to hit West Coast’. Moet alvast geevacueerd worden? Gaat het verkeer wederom vastlopen? Worden alle internationale vluchten aan de grond gehouden? Moet alarmfase zoveel worden ingezet?

Met verbazing kijk ik naar de overstroomde straten. De drie grote Indiase steden lijken altijd te huilen om mijn komst. Delhi, Calcutta, Mumbai – moesson of niet – steeds barst een krappe week na mijn komst een zondvloed los. Zelfs post-moesson Mumbai was na drie zonnige dagen plots gedoemd tot plonzen en soppen, tot op het bot doorweekt. De markt is veranderd in een modderpoel. De straten in grachten. Bedelaars en straathonden schudden de opspattende druppels van zich af en kijken verwijtend vanuit hun laatste droge hoekje.

Indringend en misschien ook wat treurig kijkt ze je aan. De lange, bleke vrouw in haar geel-groenige jurk met oranje vegen. Ze zit lichtjes vooroverhangend, houdt haar jurk vast. Alsof ze twijfelt en ieder moment kan vertrekken. Alsof ze twijfelt over haar aanwezigheid in deze gallerij – of misschien over degene die naar haar kijkt. Maar misschien ook kijkt ze wel vragend, of met een onuitgesproken boodschap. Helemaal duidelijk is het niet. De rode en groene gloed die zich om haar tooien lopen over in een blauwgroene achtergrond. Een boodschap voor de kijker? Iets met warmte, met liefde, of juist met uitdaging, grilligheid en ontbetrouwbaarheid? De Indiase bezoekers interesseert het in ieder geval geen zier – wat hun betreft had deze schilder langer in bed kunnen blijven liggen. Dit deel van de Tata-collectie lopen ze in hoog tempo glimlachend voorbij. De indringende blik van de dame wordt beantwoord met vluchtige afwezigheid. Lichtjes vooroverhangend houdt zij twijfelend haar jurk vast.

‘Mrs. Carpenter’, Glyn Philpot (Prince of Wales Museum, Mumbai).

Terwijl de geur van zeezout in mijn handdoek nog herinnert aan een meer rustige omgeving, heeft de stedelijke realiteit van Mumbai zich al in volle hevigheid opgedrongen. Mumbai is een stad vol geuren: kruiden, vis, brood, koffie, afval en pis. In haar centrum – Colaba en Fort – is Mumbai een echte mondiale stad. Het is druk, maar overzichtelijk. Veel mensen lopen over de met stalletjes bezaaide stoepen of over autoluwe straten. Rond de universiteit doen de omgeving en haar wandelende mensen bijna Brits aan. Het centrum van Mumbai presenteert een behapbaar India. De prachtige kant van India, van Mumbai, wordt hier enkel ontsiert door een aantal op de promenade slapende daklozen, door een enkele bedelaar. Maar het Indiase stadsleven blijft zwaar. Zo tegen het einde van mijn reis, en opnieuw geconfronteerd met de harde tegenstelling van de Indiase grote stad, keert de vraag waarom ik deze reis ook al weer begonnen was als een boemerang terug.

Rijkelijk laat om hier over te beginnen, en vermoedelijk zal hooguit een enkele overgebleven trouwe lezer zich de belofte in mijn eerste blog nog herinneren. Toch is het juist een vraag die aan het einde van een reis weer naar voren komt. Het doel van de reis naar India was simpel. Het zien, het proeven en ruiken van India. Omdat het voor een belangrijk deel de historische grond van mijn promotie-onderzoek is. Maar meer nog omdat ik India eigenlijk van kinds af aan al eens wilde zien. Het beeld van de kleurrijke wereld die India heet, is altijd fascinerend gebleven. Zo ben ik dus niet alleen op reis gegaan om de kustlijnen en oude gebouwen van India te bekijken, maar ook om ook de kleuren, geuren en hitte te ondergaan. En om iets mee te krijgen van diversiteit in ultieme vorm. Verschillende religies, levensovertuigingen, culturele praktijken, armoede en rijkdom, bureaucratie en chaos, prachtige omgevingen en extreme vervuiling: alles in India lijkt zich uit elkaar te bewegen – en soms, op onverwachte momenten, weer naar elkaar toe.

Het klinkt alsof het gaat om enkel de ontdekking van een sprookjesachtige kleurrijk land. En voor een deel is dat ook zo. Maar gaanderweg bleek deze tocht door India ook diepere betekenis te hebben. Niet in de vaag spirituele zin van deze woorden. Mijn reis was geen zoektocht naar mijzelf – of naar een verlichtende goeroe. Misschien zelfs niet naar het echte India, aangezien ik vaak meer geinteresseerd bleek in de reizigerservaringen, in de wisselwerking tussen India en haar bezoekers – dan alleen de monumenten van het (onkenbare?) India zelf.

De diepere betekenis bleek vooral te liggen in de ontdekking dat mijn reis ook veel weg had van een vrijheidsviering. Wederom, niet een vrijheidsviering in spirituele of hedonistische vorm. Ik heb me niet uit een ashram bevrijd, en ik heb me zeer behoorlijk gedragen in Goa. Maar een viering van de bevoorrechte positie die het mogelijk maakt om onbekende werelden te ontdekken, een viering van een vrijheid in de vorm van zelfstandigheid en keuzemogelijkheden. Een rite de passage? In zekere zin misschien. Maar toch zou ik het eerder willen beschrijven als een soort bevestiging, een viering van iets dat zich al voltrokken heeft, dat al aanwezig is – een gedeeltelijk in de schoot geworpen en gedeeltelijk verworven vrijheid.

Maar misschien klinkt ook dit weer te mooi, te sprookjesachtig, te schoon. Want India is vaak niet schoon, en evenvaak gruwelijk lelijk als ongelovelijk mooi. Een vrijheidsviering is hier nadrukkelijk een dubbelzinnige viering, een viering in een keihard contrast, met een bikkelharde realitycheck op iedere hoek van de straat. Zoals de godin Kali – de zwarte godin van de macht, met haar kracht om te geven en nemen – door Hindoeistische gelovigen tegelijk gevierd en gevreesd wordt, zo moet ook deze vrijheid tegelijk gevierd, gevreesd en gekoesterd worden.

Het is de vrijheid om te reizen naar een werelddeel waar de tegenstellingen en contrasten, die in andere werelddelen vaak vakkundig weggemoffeld worden, uitzonderlijk zichtbaar zijn: armen, daklozen en kleingehouden werkenden zijn overal op straat. Het is in deze context dat alleen mijn aanwezigheid al een soort schurende vrijheidsviering is. Het is dan ook een vrijheid die met vreugde moet worden opgenomen en soms met pijn beleden.

” Nanny rents out baby to beggars

Bangalore: In a real life instance that’s sure to send a chill down the spine of any parent, a seven-month-old baby of a working couple who relied on their ayah – recruited from an employment agency, and hence thought to be above board – was used for beggary. The unscrupulous nanny would pack off the tiny tot with beggars for Rs 100 a day, while she settled down to a quiet afternoon in front of the TV set.

The nanny got caught only when the child’s mother – who works for an MNC – decided to come home early one day. When she arrived, the nanny was sitting in front of the TV but the baby was missing. Taken aback, she quized the nanny, who confessed to the horrified mother that her baby was out on work too: that she had been sending him for beggary for the past three weeks.

Things then began to fall in place. The couple realized why their baby was drowsy and inactive in the evenings – he had been sedated every day. Surprisingly, the couple have so far not lodged a police complaint. [...]“

From: The Times of India (Friday, November 6, 2009) frontpage.

Hangend in de bus van Candolim naar Panjim, moe van een lange wandeltocht rond Fort Aguada, dacht ik eindelijk een interessante ingang gevonden te hebben om iets te schrijven over de culturele invloed van de Portugese geschiedenis van Goa. Want zoals wellicht bekend was Goa vroeger een Portugese kolonie. Sterker nog, zelfs na de onafhankelijkheid van India in 1948 bleef Goa onder Portugees bewind. Tot India in 1961 besloot dat het genoeg was geweest en haar troepen naar binnen stuurde. Tot op de dag van vandaag zou de Portugese (culturele) invloed merkbaar zijn. Zo voorspelde de lokale pagina van The Times of India met vreugde de komst van een nieuwe dans – overgewaaid van Afrika naar Portugal, en nu naar Goa. Ook in de bouw van de huizen in de oude steden van Goa is Portugese invloed te ontdekken. Evenals in de lokale keuken – en de drank. Zelfs de houding van de mensen hier lijkt de sporen te herbergen van een Indiaas-Portugese erfenis. In dit geval een niet al te flatteuze mengeling van Mediterane arrogantie met Indiase achteloosheid – maar deze houding zou ook wel eens veroorzaakt kunnen worden door de aanwezigheid van bloot bierbuikerige mannen en te opzichtig ontklede vrouwen (ofwel: toeristen zonder idee van het land waarin ze hun wanhopige zoektocht naar zon hebben ingezet). Hoe dan ook, in een opgeschilderde aanduiding in de bus van Candolim naar Panjim dacht ik eindelijk een mooie ingang gevonden te hebben. In plaats van de aanduiding ‘Senior Citizens’ had de schilder hier ‘Seneor Citizens’ boven een tweetal stoelen geklad. Maar helaas, mijn gedachte dat deze verbastering van het Engels wel eens iets te maken kon hebben met de vroegere alomaanwezigheid van de Portugese taal was voorbarig. Het idee werd met een noodvaart ingehaald door de schildering van het verbod op spugen: ‘No Spiting’. En op de nooddeur daarnaast: ‘Emersency Exit’. De stoelen vlak voor mij waren bestemd voor ‘Handicaped Persons’. Het begon me te dagen… Helaas, geen ingang om te beginnen over Portugese invloeden – slechts uitingen van het werk van een ‘handicaped’ schilder.

Vrijdagavond – Het strand is gestorven en weer opgeleefd. Vergeten slippers, kokosnoten, afval en aangespoeld groen. Golven, golven verstikkend groen. De krabben zijn verdwenen. De kraaien vieren feest. De hemel echoot hun verscheurende triomf. Wilde honden slapen in het zand – maar met hun ogen open. Tergend dansen de zwarte prinsen hun overwinning op het avonduur. De zon gaat bloedrood onder. Vlakbij verschijnt een iele streep maan. Trots kraait terreur door het laatste licht. Iedereen zal weten dat dit strand weer leeft, in verscheurend rauwe oneindigheid.

Zondagavond – Twee vrouwelijke en drie mannelijke politieagenten leunen tegen een muurtje. Uit hun mobiele telefoon golven de hoge tonen van Indiase muziek over het pad langs de kustlijn. Het strand leeft weer. Op zondag worden de kraaien overstemd. Door het vrolijke gebabbel van stromen Indiase families. Kauwend, fluitend, likkend aan ijs. Spelend in het zand. Wandelend over de promenade. Genietend van de avondzon. Het strand leeft. De kraaien wachten in een boom, of op de pijlers van een van de Chinese visnetten in zee. Hier geen armoede, geen bedelaars. Alleen vrolijke kinderen. Hier laaft men zich aan de avondbries, aan de gloed van de ondergaande zon, aan het ritme van de golven. Het strand leeft.

Dampend staan de bomen in de ommuurde tuin. Het is warm, mistig haast. De geur van koffie. De smaak van wentelteefjes met honing. Of bruin brood en boerenomelet. Roodbruine dakpannen in verschillende tinten vormen het uitzicht. Op de nok de silhouet van een vogel, zwart afgestoken tegen de grauwe lucht.

Dit lijkt Nederlands Cochin. Het geluid van kraaien, overal. Het gebabbel in Duits, Frans, Engels of een andere taal. Langzaam wandelende toeristen. Cochin is een wonderbaarlijk rustige plaats. De straten zijn schoon, de muren kleurrijk gepleisterd, de honden zijn nieuwsgierig, haast opgevoed. Aan de kust staan de vele Chinese visnetten, in de stad de Portugese kerk, de Nederlandse en Britse huizen, de synagoge, en zo af en toe een Ver Oosters of Arabisch aandoend pand.

Maar dit alles staat in Cochin relikwie te zijn. Het oude Cochin is slechts een verbeelding van zichzelf. De Arabische handelaren kopen al jaren hun specerijen in Ernakulam – het Indiase deel van Kochi op het vasteland. De Joden zijn verhuisd naar het beloofde land. Zelfs van de Nederlanders en Britten lijkt iedereen verdwenen. Het tij is gekomen en gegaan. Wat rest is verbeelding, als schelpen op het strand.

Frans, Duits, Engels, Italiaans is het enige dat rest in de oude internationale havenstad. Het zijn de toeristen die het spreken. Of de gidsen in de synagoge in de Joodse wijk. Maar zelfs daar zijn de straten nu gevuld met Kashmiri, handelend in antiek en andere toeristenzooi. Nederlands Cochin staat een relikwie te zijn, een verbeelding van zichzelf.

Zo af en toe probeert een verloren Westerling de tijd terug te draaien – of vooruit. Een oudere Amerikaanse toont haar huis, volgestampt met schilderijen, beelden, antiek vazen, schalen, stoelen, tafels, een bed in de hoek. Het huis is nieuw gebouwd. Een studeerkamer met knap verwerkte kasten tot het plafond. Slaapkamers met hemelbed, chic betegelde badkamers, een luxe eetkeuken en een overkapt groot dakterras.

Haar tien jaar jongere Indiase man kijkt het tevreden glimlachend aan. Zijn zus brengt dienstbaar de zelfgemaakte chaya. Alle Indiase aanverwanten wonen in de drie kamers op de begane grond en in het buurhuis. Debora en Suraj op de eerste en tweede verdieping. De gasten knikken goedkeurend naar het schouwspel dat ze zien. Daarvoor zijn ze binnengehaald – om foto’s te zien van de oude staat van het huis, van hun hotel in Varkala, om de kunst te bewonderen, om zure Indiase wijn te proeven, om te genieten van het heerlijk maal, opgediend door de zus.

Het geweten van deze blanke vrouw moet gesust. Ze lijkt alleen in India. De expat gemeenschap is klein en kruimelig. Haar vrienden bezoeken zo af en toe. Sporadisch lijken toeristen nodig als publiek, voor de bevestiging. Dat de juiste keuzes zijn gemaakt. Dat goed gedaan wordt – voor de Indiase familie en voor haar. Dat het leven in deze uithoek fantastisch is.

Want Cochin is niet meer het centrum van de wereld. Cochin is een prachtige schelp, teruggezogen in een kolkende Indiase zee. Toerisme heeft het koloniale weggeveegd – of omgevormd. Hooguit een oudere, eenzame Amerikaanse probeert verwoed te draaien aan de wijzers van de klok – vooruit, terug, en weer vooruit.

Wat rest is het schouwspel. Opgedrongen, in alle vriendelijkheid. Wat rest zijn wij. Toerist, te gast. En het ongemakkelijk knikken.

—

[Een overgebleven huis in Cochin]

In India ben ik protestant. Van oud tot jong en van rijk tot arm, de vraag naar je religieuze achtergrond is de tweede of derde vraag die Indiërs op je afvuren. Naast je herkomst en naam is men maar al te geinteresseerd in de religieuze kleur van een blanke jonge reiziger – welke religie hang je aan, en vooral, ben je Christelijk?

De formulering van mijn antwoord op deze directe vraag is in India hetzelfde als in Europa. In beide continenten antwoord ik oprecht dat ik protestants ben opgevoed – of om het voor de Indiërs in kwestie begrijpelijk te maken: ‘I have been raised protestant’. Een helder antwoord, zo lijkt het het. Toch hebben de woorden in India een volstrekt ander effect dan in Europa. Trekt een Europeaan de conclusie dat ik de richting van mijn opvoeding vaarwel heb gezegd, een Indiër begroet onmiddelijk met respect een protestants gelovige – of zelfs met grote vreugde een broeder in het geloof.

De Europese interpretatie van mijn antwoord is de conclusie waar ik me al enige jaren mee heb verzoend. En – misschien naïef, maar in ieder geval eerlijk – toegegeven: in India probeerde ik aanvankelijk subtiel dezelfde boodschap over te brengen. Of God bestaat weet ik niet – en kan een mens niet weten. Het lijkt mij uiteindelijk ook een onvruchtbare vraag. De vraag is of een mens bereid is om te geloven dat (een) God bestaat. En op dat punt heb ik mijn goede protestantse opvoeding vaarwel gezegd – ingeruild voor het standpunt dat het in alle nederigheid voorlopig niet aan mij is om te geloven of God bestaat of niet.

Mijn overmatig precieze formulering, dat ik protestants ben opgevoed, verwonderde de laatste jaren soms ook mijzelf. De laatste tijd neigde ik de formulering te wijten aan een behoefte te laten zien dat ik over mijn overtuiging – of keuze? – heb nagedacht. Dat ik een protestantse opvoeding heb genoten, maar niet meer tot een geloofsgemeenschap behoor. Dat in mijn waardensysteem misschien protestantse trekken zitten, maar dat ik niet meer bezig ben met de vraag naar het bestaan van een God. Een nederige poging om te zoeken naar manieren om goed en oprecht te leven heeft meer prioriteit. De constructie van deze formulering enkele jaren geleden – en de expliciete verwijzing naar mijn wortels – markeerde wat dat betreft misschien een vredige afsluiting van een voorgaande worsteling. Het was de viering van een oplossing, een voorlopig status quo – een vrijheidsviering, de aanname van een positie tussen categorieen in.

Maar dat is niet de boodschap die in India wordt opgepikt. Overal volgt op mijn woorden een vriendelijke verwelkoming – de verwelkoming van een geloofsgenoot. De kennismaking door mijn buurman in treinstel S5 van de Coromandel Express naar Chennai mondt uit in een lang vertoog over het – interessante en goede – werk dat de protestantse missionaris in Orissa verricht onder kinderen die gevlucht zijn voor de religieuze rellen tussen Christenen en Hindoes in 2008. De jonge student die zich voorstelt tijdens een busrit naar Machilipatnam neemt ons religieus broederschap als aanleiding tot een lang relaas over Christelijke moraal – en vooruit, ook de levensfasen van ‘de man’ volgens Shakepeare. Tijdens een rustige wandeling in Kanyakumari over het zuidelijkste puntje van India stapt een vakantie vierende predikant op deze potentiele geloofsgenoten af, en binnen de kortste keren gaat het gesprek over de grenzen en indeling van de diocesen in Trichy en Tuticorin.

Het is verschrikkelijk – zou je kunnen zeggen – zoals ik deze oprechte gelovigen in India misleidt. Misschien, maar misschien ook niet. In India betekent de aanduiding van een bepaalde religie namelijk niet alleen dat je je hebt overgegeven aan de opperste overtuiging van dat geloof. De aanduiding – of de vraag daarnaar – gaat evenzeer om je herkomst, je opvoeding. Het valt in een lijn met vragen naar je werk en waar je vandaan komt, wat je vader en moeder doen, hoeveel broers en zussen je hebt. Wat dat betreft, worden de vragers in India met mijn antwoord op hun wenken bediend.

Maar dan nog, slaat men in India niet volledig de plank mis met de conclusie dat ik niet van mijn protestantse opvoeding ben afgeweken? Is de conclusie van al deze welwillende Indiërs dan volstrekt naïef? Wederom: misschien, maar misschien ook niet. Want na honderden van deze gesprekken groeit het gevoel dat de tweede, Indiase conclusie in een verdergaande betekenis gerechtvaardigd is. In een multiculturele samenleving als India gaan de vragen die op je worden afgevuurd om categorisering, om behoren tot een bepaalde groep. Het lijkt niet in eerste instantie te gaan om je individuele geloofsovertuiging, maar meer nog om je toebehoren tot een maatschappelijke richting met bijbehorende opvattingen.

Een meer culturele invulling van de geloofsvraag dus. En wat dat betreft doet mijn protestantse opvoeding zich nog pijnlijk duidelijk gelden. Wandelend in India laait het vuur van het eeuwig knagend schuldgevoel hoog op – een gevoel van schuld voor mijn gelukkige positie ten opzichte van de vele ellende. Hoe leg je uit dat je in Nederland bent geboren, stapels kansen in de schoenen geschoven hebt gekregen en nu in de mogelijkheid bent tot een buitenlandse reis?  Hoe ga je om met zoveel luxe, in contrast met de situatie van een in India geboren, blootvoets lopende, ongeschoolde dakloze? Zelfs ten opzichte van een middenklasse student sluimert het schuldige gevoel op de achtergrond. En bij complimenten over mijn kleding – naar Europese standaarden oud en versleten, maar voor het gemiddelde Indiase oog opzichtig verfijnd en gaaf – leg ik haastig uit dat mijn schijnbare rijkdom in India slechts wordt veroorzaakt door de willekeur van de wisselkoers.

Schaamte voor het onvermijdelijke uiterlijk vertoon van welvaart in een met armoede gevuld land. Schuld voor de ongelijkheid, voor de eigen bevoordeelde positie. Het lijkt een protestantse trek. En misschien gaan die protestantse trekken zelfs door tot in de overweging om vaarwel te zeggen tegen de zoektocht naar het geloof in God. Soms lijkt het namelijk alsof juist de doordrenking van de poging tot – veel gepreekte – nederigheid heeft gediend als aanleiding – de aanleiding om te zeggen: wie ben ik om de enorme beslissing te nemen om te geloven in God? Daartoe is een mens in al haar nederigheid toch totaal niet bekwaam of bevoegd?

Gelovig of niet, in India blijk ik protestant – maar ik weet niet zo goed of Europa dat wel weten wil.

Two young boys walking in the shadow of the palm trees in the green garden. Friendly pushing each other, laughing, ringing the small garden bell. Life is good in the Sri Aurobindo Ashram Park Guest House.

Barefoot they run around, one boy trying to catch the other. Right, left and left again, they run around the small water. Then, the chased boy climbs on the big stone near the water, he jumps and lands on the other side.

The second one is just behind him. He climbs the stone, but his feet lose grip before he can jump, slipping into the water. The game is over. Soaked – and teased by his small friend – the boy leaves the garden, looking for his mother, and for some dry clothes.

The Park Guest House is a friendly place. Green and silent. Peaceful, sacred almost. The refreshing garden with its flowers and butterflies. The texts in the hall with wisdom on beauty, exercise, meditation, purity. The clean and airy rooms. The mosquito net, the comfortable chair, the desk. The balcony with its fantastic view, on the garden and the endless ocean. It is like a dream, this beautiful place in which people can find inner peace, reflect and meditate.

But the dream is not only a dream, it is also a lie. A lie loved by Ashram visitors, students of religion and interested tourists. The lie is lived everyday in this Guest House – just as India is living her lie, or: just as India is living her multiple lies everyday.

The lie of the higher class seems to claim that you can purify yourself by closing the door on the savage poverty in the streets – by cleansing yourself with water, by not touching the miserable things in life. This is the lie of the Ashram, providing a shelter from outside turmoil – a little paradise in an ocean of tragic worldliness. A paradise created for the purity of the selected few.

Every morning the lie is recreated. By the cleaners, the gardeners, the laundry men. They go in and out, day by day. Working inside, living outside. They see the contrast, they must see the lie – but somehow don’t seem to mind.

It seems the lower class is living her own lie. Things cannot be changed, it whispers. You get what you deserve, you had it coming. Work hard, be content, and maybe next time you will have a better life. Be content with the two rupees you get today. Sleeping on the pavement at night, the lies are whispering people to sleep.

Whatever the political color of the part of India you are in – red, blue, green and white – both rich and poor, the powerful and powerless, the sheltered visitors of Ashrams and homeless people sleeping in the streets seem to live the lie. If you can not see it in the lovely green Pondicherry Guest House garden, take a walk outside. In the dark, early evening, you might just hear the whisper of continuous lies…

De duisternis maakt zich meester van de straten. Kerkgezang klinkt uit de open deuren van de basiliek aan de overkant. Knallend vuurwerk op het kerkterrein schrikt met enig regelmaat de bewoners van Cochin op. Voor even lijkt het alsof ik ben terechtgekomen in de negentiende eeuwse reisbeschrijving van Charles Allen Lawson over ‘British and Native Cochin’. Cochin was een lieflijk, maar apart stadje – zo luidde in kort zijn beschrijving. Naast de sober wonende en overvloedig consumerende Nederlanders, werd de stad bevolkt door met name Hindu’s en Katholieken. De laatsten – zo klaagde Lawson – zetten iedere viering kracht bij met vuurwerk en langdurig luiden van kerkklokken. Het leek er zelfs sterk op dat niemand zich interesseerde voor de reden waarom de kerkklok werd geluid, zolang deze maar over de daken van de huizen klonk. De Hindu’s zouden op eenzelfde luidruchtige wijze hun feesten vieren. Iets wat blijkbaar nog altijd gebeurt. Vandaag is het Diwali, een Hindu viering van het licht, van de overwinning van het goede over het slechte. Naast het gezang van zaterdagavond kerkdiensten klinkt hier dus vuurwerk, zelfs in Christelijk Cochin. In andere steden is dit Hindufeest misschien nog populairder. Zo werd in – eveneens Christelijk, maar overwegend Protestant – Tuticorin op iedere straathoek op grote schaal vuurwerk verkocht – een Nederlandse Oudejaarsverkoop was er werkelijk niets bij. In Hindu Madurai werden de voorbereidingen voor Diwali een week vooraf al met luid geknal kracht bijgezet. Zoblijkt, religieuze afkomst is erg belangrijk in India, maar als het gaat om de viering van feesten – of simpelweg het maken van lawaai – zijn de scheidslijnen buigbaar.